Toespraak her-installatie, mei 2025

Toespraak van burgemeester Ron König ter gelegenheid van zijn her-installatie op 28 mei 2025. (Alleen het gesproken woord geldt.)

Commissaris van de Koning, mevrouw de kabinetschef, raadsleden, collegeleden, familie en vrienden, en bovenal: beste inwoners van onze gemeente,

In juli 2018 ging ik met veel enthousiasme aan de slag als waarnemend burgemeester van deze mooie gemeente. Op 6 juni 2019, op de dag af 75 jaar na de landingen van de geallieerde troepen op de stranden in Normandië, werd ik geïnstalleerd als kroonbenoemde burgemeester van Deventer. Er is sinds de start van mijn eerste ambtstermijn veel gebeurd.

Blij met en vereerd door de steun van onze gemeenteraad en van velen om mij heen, start ik -wederom met veel enthousiasme- aan mijn 2e termijn als burgemeester.

Mensen vragen mij vaak of het ambt van burgemeester niet te zwaar is in deze tijden én… of die ambtsketen niet te zwaar is. Die ambtsketen, die is mij niet te zwaar, maar lijkt wel ietsje meer gemaakt op het postuur van mijn voorganger dan dat van mij. Ook ik draag de keten met plezier en met trots.

Het burgemeesterschap is een prachtig ambt en Deventer is een heel mooie gemeente. Met fijne en bijzondere inwoners, fijne raadsleden, prettige collegeleden en professionele en betrokken ambtenaren. De gemeente Deventer heeft een mooie mix van inwoners. Recht voor z’n raap en direct in de stad en wat omfloerster in de dorpen. Maar allemaal, net als ik, trotse inwoners van deze mooie gemeente.

Begin mei werd ik op straat aangesproken door een trouwe supporter van Go Ahead Eagles. De beste man had iets te diep in het glaasje gekeken; de bekerwinst was kennelijk nog eens gevierd. Hij uitte kritiek op van alles en nog wat. Besluiten van decennia geleden en recenter datum werden mij persoonlijk aangerekend. Om vervolgens te eindigen met de woorden: “Maar... je doet het goed, hoor!” Ik geniet van zulke onverwachte ontmoetingen.

Er is in 6 jaar veel gebeurd. Vlak voor mijn installatie was Go Ahead Eagles net niet gepromoveerd naar de Eredivisie. 6 jaar later staat Go Ahead stevig in het linker rijtje. En meer dan dat. Bij mijn wandelingen door Deventer ontmoet ik veel enthousiaste Go Ahead fans, uit alle lagen van de bevolking. Vaak met de kanttekening “U zult er wel druk mee zijn”.  

Er is in 6 jaar veel gebeurd. De meeste impact had ongetwijfeld de Coronapandemie. Een diepe en langdurige crisis die ons allemaal heeft geraakt en waarvan de gevolgen nog steeds doorwerken. Bij mijn start had ik niet kunnen vermoeden gedurende bijna een jaar met noodbevoegdheden de gemeente te besturen.
Door de pandemie verloren veel inwoners van onze stad en dorpen familieleden of vrienden, waardoor hun leven voorgoed veranderde. En toch zie ik ook, dat we als Deventer samenleving niet alleen ‘sadder’ maar ook ‘wiser’ -niet alleen grijzer maar ook wijzer- door die coronaperiode zijn geworden. Er kwam tijdens de pandemie veel creativiteit en veel energie vrij. Ondernemers, zorginstellingen, onderwijs, gemeente en inwoners gingen snel met elkaar aan de slag. Deventer kan omgaan met veranderende omstandigheden. Het adaptief vermogen en de veerkracht zijn groot.

Er is in 6 jaar veel gebeurd. Bij mijn installatie in 2019 vond ik dat de stad en de dorpen meer ambitie mochten tonen. Groei niet als doel op zich, maar groei om sportvoorzieningen, culturele voorzieningen en onderwijsvoorzieningen in stand te kunnen houden. Als ik vandaag kijk naar de vele plannen voor de verdere ontwikkeling van de stad, de dorpen en het platteland dan is het de grootste uitdaging om een goede balans te vinden tussen groei enerzijds en behoud van natuur en landschap anderzijds. Aan ambitie geen gebrek.    

Er is in 6 jaar veel gebeurd. Niet alleen onze dorpen en de stad zijn veranderd, maar ook de wereld om ons heen is veranderd. En veel meer dan 6 jaar geleden raken veranderingen in de buitenwereld onze gemeente en onze gemeenschap. Deventer heeft zich ook in dat opzicht te verhouden tot die veranderingen. Dat raakt ook mijn rol als burgemeester. De profielschets voor de burgemeester van 2019 is in de kern nog steeds een goede profielschets. Tegelijkertijd vraagt deze en de komende tijd wel om een drietal toevoegingen, zo concludeerden de vertrouwenscommissie en ik. Met uw permissie, Commissaris, zou ik die kort willen aanstippen om die vervolgens voor langere tijd te omarmen.

• In de 1e plaats is het nodig de veerkracht van de samenleving en de weerbaarheid van de Deventer economie te versterken. De toegenomen internationale spanningen, de veranderingen in ons klimaat en de problemen in de elektriciteitsvoorziening vragen in de komende jaren volop aandacht.
• In de 2e plaats ga ik me inzetten om de samenwerking van de regio Stedendriehoek met de regio’s Achterhoek, Twente en Zwolle verder te versterken. Veel vraagstukken vragen om een bovenregionale aanpak. Bovendien is het daarvoor nodig sterker in te zetten op samenwerking met de Europese Commissie.
• In de 3e plaats vraagt handhaving van de openbare orde en veiligheid meer van de burgemeester dan voorheen. Het beschermen van onze digitale veiligheid vergt bijvoorbeeld meer alertheid en meer actie. Een heel andere kwestie is het toenemend aantal inwoners dat kampt met complexe psychische problematiek, vaak in combinatie met een verslaving. Op straat is dat merkbaar en het leidt tot meer onveiligheid. Ook dat vraagt meer van mij als burgemeester. En ten slotte is ook bij ons soms merkbaar dat spanningen tussen groepen snel escaleren, bijvoorbeeld bij demonstraties. Ik zal mij versterkt inzetten om verdergaande polarisatie in onze samenleving te keren.    

Dit voorjaar vierden we de 80e verjaardag van onze vrijheid, die de uitkomst was van een lange strijd na de landingen in Normandië. Bij de Dodenherdenking heb ik mijn zorgen geuit over de rechtsstaat, die onder druk staat. Onze democratie, die is gebaseerd op de 3 kernwaarden van de Franse revolutie -vrijheid, gelijkheid en broeder- en zustersschap- en de scheiding der machten is niet langer een vanzelfsprekendheid. Jan Terlouw, 6 jaar geleden aanwezig bij mijn installatie en wiens zetel nu is verlaten, vertaalde zijn zorgen over de teloorgang van de rechtsstaat in een motto voor zijn afscheidsbijeenkomst: “Laten we bij zinnen komen”…
Ik beschouw dat als een oproep aan ons allen. Laten we bij zinnen komen.

Beste mensen, ik kom tot een afronding. Ik ga met veel plezier en met veel enthousiasme een nieuwe ambtstermijn in. Of beter gezegd: u en ik, gaan samen een nieuwe periode in. U, als mijn raad. U, als mijn mede-collegeleden. En u als mede-inwoners van Deventer.    

Ongetwijfeld komen er nieuwe uitdagingen op ons af. Ik treed die met vertrouwen tegemoet. Met de steun en met de tegenspraak van diegenen die om mij heen staan, acht ik ons in staat om Deventer de komende 6 jaar weer een stap verder te brengen.  

Sommigen van u kunnen achter mij de Lebuinustoren zien. Die waakt al eeuwen over Deventer. Hoog in de toren leest u enkele wijze woorden die ons elke dag aansporen om te vertrouwen, om waakzaam en bedachtzaam te zijn. En om altijd te handelen zonder vrees.