Herdenking bij Indië-monument 2026
Toespraak van wethouder Karin Obdeijn ter gelegenheid van de herdenking bij het Indië-monument op 15 augustus 2026. (Alleen het gesproken woord geldt.)
Beste mensen,
Luisteren, begrijpen en doorgeven. Het zijn de kernwoorden van het thema ‘Groeien in bewustzijn’. Dat is dit jaar het thema bij deze herdenkingsplechtigheid.
Groeien in bewustzijn. Het is een mooie benadering, voor iets wat al zo lang geleden heeft plaatsgevonden en wat nog zo veel invloed heeft op de levens van veel van onze inwoners.
De laatste jaren krijgt onze gedeelde geschiedenis steeds meer aandacht. Zo bood Deventer vorig jaar excuses aan voor het koloniaal en slavernijverleden, er is een gedenkplaquette gekomen op het stadhuis om de slachtoffers uit die tijd te gedenken, en eerder dit jaar bood de minister-president zijn excuses aan, aan de Molukse gemeenschap. Die aandacht is niet los te zien van dat ‘groeien in bewustzijn’.
In een steeds complexere samenleving als de onze, is het belangrijk dat we goed met elkaar in contact blijven. Waar vervreemding, sociale bubbles en zelfs polarisatie steeds meer kans krijgen om te groeien, moeten wij extra ons best doen om in verbinding met elkaar te blijven.
Door naar elkaar te luisteren, door ons best te doen om elkaar te begrijpen en door onze verhalen en ervaringen met elkaar te delen en door te geven.
Daar hoort ook bij, dat we elkaars geschiedenis beter begrijpen. Of beter gezegd: door onze gedeelde geschiedenis beter te begrijpen. De historische verhaallijnen en de intergenerationale littekens zijn met elkaar vervlochten in de levens van ons allemaal, zoals we hier bij elkaar zijn.
Ik noem de vele Nederlanders die jarenlang in Jappenkampen hebben geleden onder honger, ziektes, angst, vernedering en onderdrukking. Terug in Nederland, hoorden zij de cynische analyse en ik citeer: “Wij hadden de hongerwinter. Bij jullie scheen tenminste nog de zon!”
Einde citaat…
Ook noemen wij hier de jonge mannen die vlak na de Tweede Wereldoorlog werden uitgezonden toen de vrijheidsstrijd in Indonesië zich ontwikkelde. Deze jongemannen waren opgegroeid onder Duitse bezetting, hadden nog niks van de wereld gezien, maar werden wel ingezet in een land ver van huis. Zij maakten vreselijke dingen mee. En sommigen van hen begingen ook zèlf de verschrikkingen. Velen hebben niet of met moeite over hun ervaringen kunnen vertellen. Maar de pijn gaven zij onbewust door aan de generaties ná hen.
Wij noemen hier ook de ervaringen van de Molukse en Papoea gemeenschap. De wijze waarop Papoea’s in de jaren 50 en 60 een speelbal vormden van de internationale politiek, heeft diepe littekens achtergelaten. De komst naar Nederland van honderden Papoea’s (begin jaren ’60) leek bijna een herhaling van wat zich tien jaar eerder voltrok. Toen werden Molukse KNIL-militairen met hun gezinnen naar Nederland verscheept. Papoea’s en Molukkers zijn hier eigenlijk “gestrand”: Nederland was immers niet hun eind-bestemming. Voor beide gemeenschappen geldt dat een vrij land lonkte, maar de geschiedenis bepaalde anders.
En zo zijn er vast nog veel méér verhaallijnen die vandaag samenkomen. Verhalen en ervaringen die u in gedachten meebrengt naar dit moment, naar deze plek.
De Wachtende Moeder: een prachtig beeld dat hier een prominente plek heeft gekregen in het hart van onze stad. Een mooie aanvulling op het beeld verderop, van het verzetsmonument. Daar zien we een krachtige man, trots vooruitlopend, met gebalde vuisten, alsof hij wil zeggen “Kom maar op!”
Hier zien we een sterke vrouw, vol zelfvertrouwen toont zij haar bovenlichaam, ze is gehurkt. Alsof zij wil zeggen: “Kom maar hier!”
Beiden tonen moed, zelfvertrouwen en kracht. Laten wij daar onze inspiratie uit halen. Nu en in de toekomst.
Beste mensen,
Graag wil ik Stichting Indië Monument Deventer en alle aanwezigen, bedanken dat we hier met elkaar kunnen herdenken.
En samen kunnen luisteren, begrijpen en doorgeven.
Het is belangrijk om de verhalen uit onze geschiedenis door te geven aan toekomstige generaties. Want alleen dan kunnen we groeien. Samen groeien in bewustzijn, met elkaar.
Dank u wel.