Van idee tot impact: hoe muurschilderingen Deventer kleur geven

Deventer is volop in beweging! We bouwen aan levendige woon-, werk- en verblijfsgebieden in en rondom het historische centrum: Centrum & Schil.

Met nieuwe woningen, werkplekken, groen en ontmoetingsplekken, allemaal op loopafstand van het station, de IJssel en de binnenstad. Om dit mogelijk te maken investeren we in de openbare ruimte, de straten en wegen en bouwen we 'mobiliteitshubs' rond het centrum, met nieuwe verbindingen voor voetgangers en fietsers van de hubs naar het centrum.  

Net als nieuwe woningen en werkplekken is ook de aankleding van de openbare ruimte binnen Centrum&Schil belangrijk. Kunst die verhalen vertelt, mensen verbindt en Deventer kleur geeft. Dat is waar Mano Scherpbier en Egbert Scheffer met hun initiatief StreetArtStreets voor staan. Wat begon als een passieproject groeide uit tot een stichting die inmiddels zo’n 30 projecten met muurschilderingen in Deventer heeft gerealiseerd. “Dat is het mooie van kunst: iedereen beleeft het op z’n eigen manier.”

“Het begon allemaal met Deventer 1250,” vertelt Mano met een glimlach. “Ik was projectleider van dat jubileumjaar en we riepen inwoners en organisaties op om met ideeën te komen om de verjaardag van de stad te vieren. En toen… kreeg ik ineens een voorstel van Egbert. We kenden elkaar al van vroeger, dus ik was meteen benieuwd.”

Egbert knikt: “Ik had een droom. Een kunstwerk op een muur, midden in de stad, dat iets zou betekenen voor Deventer. En ik kreeg groen licht. Budget geregeld, idee op zak… maar ja, toen kwam het echte probleem: ik had geen muur.”

Mano lacht: “Toen ik vroeg hoe het ermee stond, bleek Egbert daar dus op vast te lopen. Toen zijn we samen op zoek gegaan. En die zoektocht leidde naar een kale muur aan de Sluisstraat, naast brouwerij DAVO. Daar begon het echt. De 1e muurschildering was een feit.”

“En vanaf dat moment ging StreetArtStreets echt rollen,” vult Egbert aan. “Ik had de droom en kende kunstenaars, Mano wist de weg binnen de gemeente. Een perfecte match. We doen dit echt samen.”

Wat begon als een los initiatief, groeide uit tot een ambitieus project. Inmiddels zijn er op allerlei plekken muurschilderingen te vinden, bijvoorbeeld bij S/park, in de Treurnietsgang en in Sluiswijk, waar in 2 weken tijd 10 muren werden beschilderd. “We zijn nu gegroeid naar een stichting met vijf mensen,” zegt Egbert. “Dat is ook wel handig, want het blijft een passieproject. Het is allemaal extra naast ons gewone werk. We doen dit omdat we iets moois willen maken voor de stad.”

De schilderingen vertellen verhalen van Deventer. Van vroeger, van het heden en richting de toekomst. Ze nodigen uit om anders te kijken. “De een loopt er glimlachend langs, de ander blijft staan en raakt verwonderd,” zegt Mano. “Dat is het mooie van kunst: iedereen beleeft het op z’n eigen manier.”

“Je hebt 3 dingen nodig,” zegt Mano. “Een muur, een kunstenaar en geld. Dan kun je beginnen.” Soms is er al een locatie of een opdrachtgever, soms begint het met een goed idee en volgt uiteindelijk de rest. Het ene project gaat sneller dan het andere.  

Maar de insteek is altijd: het moet een verhaal van de stad zijn. Zoals bij de nieuwe schildering tussen het station en Saxion/Aventus, waar innovatie centraal stond, of in Sluiswijk, waar bewonersverhalen zijn verwerkt. “De kunstenaars hoeven niet per se uit Deventer te komen,” legt Egbert uit. “Ik kijk naar verschillende kunstenaars, met verschillende stijlen, waarvan we denken: die voegen echt iets toe aan ons project. Deventer is groot geworden door invloeden van buitenaf. Dat past bij de Hanze, en dus bij de stad.”

Elke plek vraagt om een andere stijl. Egbert kent veel kunstenaars en weet wie waar past. “Als we een plek hebben stellen we een paar kunstenaars voor die we geschikt vinden voor deze schildering. Daarna gaan we in gesprek met de buurt of opdrachtgever. En als er een keuze is gemaakt, krijgt de kunstenaar de vrijheid.”

In Sluiswijk kozen ze bijvoorbeeld bewust voor tien verschillende kunstenaars. Mano: “Zo laat je de diversiteit van de wijk zien. En er is voor iedereen wel iets moois bij. De ene persoon ziet namelijk liever een realistisch beeld, terwijl de ander erg kan genieten van een modernere schildering” Tijdens het schilderen is er veel contact met bewoners. “Ze zien het ontstaan, praten mee, voelen zich betrokken. Dat maakt het extra waardevol.”

Een mooi voorbeeld? “In de Bagijnenstraat kwamen we er tijdens het schilderen, door een buurtbewoner, achter dat er ooit een tapijtfabriek in de buurt zat. Dat hebben we meteen verwerkt in het verhaal verwerkt bij deze muurschildering.” vertelt Egbert.

In de binnenstad gelden andere regels en is het aanbrengen van kunst wat uitdagender, maar ook daar lukt het om iets bijzonders te maken. Zoals de ansichtkaart ‘Groeten uit Deventer’. “Dat was een idee van de kunstenaar zelf, geïnspireerd op Amerikaanse muurschilderingen,” vertelt Mano. “En het werkt. Het maakt de plek levendiger.” Ook in de Bagijnenstraat en de Treurnietsgang zijn in de binnenstad muurschilderingen gemaakt. “En daar komen er hopelijk nog een paar bij!”

De muurschilderingen zijn voor iedereen. Je hoeft geen kaartje te kopen. Ze vertellen een verhaal, maar je kunt er ook je eigen verhaal in zien. En als je meer uitleg of verdieping wil zijn er routeboekjes, tours, podcasts, een website en bordjes bij de schilderingen.

“Nee! Zeker niet.” Schilderingen hoeven niet eens voor altijd te blijven. “Soms is tijdelijkheid juist krachtig,” zegt Mano. “En we hoeven niet alles zelf te maken. We kunnen bijvoorbeeld ook werk van anderen opnemen in onze routes. Adopteren van schilderingen. Juist zo vertellen we samen een nog groter verhaal.”

Eerder hadden we het al over de 3 voorwaarden voor een schildering. Een muur, een kunstenaar en geld. Hoe werkt dat met het geld eigenlijk? De financiering komt uit allerlei hoeken: Opdrachtgevers, WijDeventer, de gemeente, bewonersinitiatieven. Soms maken de mannen gebruik van subsidie. “Het is altijd een puzzel, maar het lukt steeds weer.”

Mano: “Hopelijk kunnen we in het voorjaar van start met 2 nieuwe muren. Als daar meer over bekend is zullen we dat delen. We blijven verhalen vertellen. Er is geen eindpunt. Een project als Sluiswijk willen we misschien ook wel op andere plekken doen.”

“En we willen ruimte maken voor jong talent. Kunstenaars helpen groeien. Breda is daarin een voorbeeld: daar zijn 100 schilderingen gemaakt, met een filmfestival, een boek en lezingen erbij. Dat is ook echt mijn droom voor Deventer. Het gaat niet alleen om de schilderingen, maar juist ook om het verhaal wat we vertellen”, aldus Egbert.

Egbert sluit af: “Om bij het thema Centrum&Schil te blijven, ik wil binnenkort ook gaan kijken naar een nieuw routeboekje. Wat meer gericht op de binnenstad en de schil eromheen. Handig voor bezoekers én voor inwoners die de binnenstad en de wijken daar net buiten opnieuw willen ontdekken. En blijf ons vooral volgen, dan hoor je vanzelf waar en wanneer we met nieuwe projecten aan de slag gaan.”