Staatnamen in Deventer: niet alles is wat het lijkt

Hoeveel straatnamen in Deventer en de omliggende dorpen zijn vernoemd naar personen? En wie zijn die mensen eigenlijk? Man of vrouw, en wat deden ze? De nieuwe Adviesraad voor Straatnaamgeving deed onderzoek naar alle ruim 1700 straten in de gemeente. De resultaten van dat uitgebreide speurwerk leveren bijzondere inzichten op.

De Adviesraad voor Straatnaamgeving - ook wel ‘straatnamencommissie’ genoemd - adviseert burgemeester en wethouders bij vraagstukken rondom straatnaamgeving, nieuwe buurt- en wijkindelingen. Ook geeft de raad advies over naamgeving voor gemeentelijke (openbare) gebouwen en werken. De Adviesraad voor Straatnaamgeving bestaat uit voorzitter Marit Berends en Philip van Borselen. Voor een 3e lid van de Adviesraad loopt momenteel de aanstellingsprocedure.

Voorzitter Marit Berends: “Toen we in april vorig jaar begonnen als nieuwe adviesraad, wilden we graag meer weten over de bestaande straatnamen in Deventer. Straatnamen zijn een laagdrempelige manier om je te verbinden met de geschiedenis van Deventer. We hebben daarom voor alle straatnamen uitgezocht naar wie of wat ze vernoemd zijn, en dat in categorieën verdeeld.”

Een greep uit de resultaten: van de ruim 1700 straatnamen in Deventer en omliggende dorpen is ruim een derde vernoemd naar personen. Van de vernoemde personen is 78% man, 11% vrouw en 11% verwijst naar een familienaam. Een achtergrond in de beeldende kunst (schilder, beeldhouwer, grafisch kunstenaar) komt in Deventer het meest voor (17% van de straatnamen). In de dorpen is de categorie ‘bewoner’ koploper (31% van de namen in de dorpen). Hier betreft het vaak vernoemingen naar families die woonachtig waren op boerderijen.

Twee derde van van alle straten in Deventer is niet naar personen vernoemd. Boerderij- of kasteelnamen zijn favoriet (25%). Denk aan Gildenburg, Arkelsteinlaan, Aarninksweg, Roessinksweg, Somervaart, Hagenvoorderdrijk, Schapekolkweg. 

Berends: “Hoe de straten nu heten, zegt iets over het verleden, wie er belangrijk werden gevonden. Een paar opvallende conclusies: er zijn erg weinig straatnamen vernoemd naar vrouwen en naar mensen van kleur. Dat geldt overigens ook voor schrijvers, terwijl Deventer een boekenstad is. De resultaten van ons onderzoek nemen we mee bij de keuzes voor nieuwe straatnamen. Zodat de straatnamen steeds meer een afspiegeling van de samenleving zijn.”

De straatnamen zetten de Adviesraad soms op het verkeerde been. Niet alles is wat het lijkt, blijkt bijvoorbeeld bij de Sandrasteeg en de Cor van Kuffelerstraat. De 1e verwijst niet naar een vrouw, maar naar Henrik de Sandra (1619 - 1707), militair gouverneur van de vesting Deventer en bewoner van de steeg. En Cor van Kuffeler was geen man, maar Cornelia van der Meer van Kuffeler (1860 - 1934), onderwijzeres en feministe. 

De resultaten uit het onderzoek worden dit jaar toegevoegd aan de digitale kaart van de gemeente. Zo kan straks elke Deventenaar zien wat de naam van zijn of haar straat betekent. 

Heb je zelf goede ideeën voor staatnamen? Geef het door aan de Adviesraad. Kijk van tevoren wel goed naar de voorwaarden. 

Meer informatie over de Adviesraad voor Straatnaamgeving.